📖Περίπου 3`
➡️Μια περιγραφή θησαυρός ή και μνημείο, ήταν αυτή που ανάρτησε πριν από λίγες μέρες ο Ηλίας Παλαιολόγος για την κατεχόμενη Νεάπολη…
Ανάρτηση, που βασίστηκε στις μνήμες του Φοίβου Νικολαΐδη, καταγόμενου από την κατεχόμενη μας συνοικία, τη Νεάπολη…
Μιαν από τις αγαπημένες συνοικίες του Δήμου Λευκωσίας, που όπως και τόσες άλλες περιοχές στενάζει κάτω από την μπότα του βάρβαρου Αττίλα…
Μέσα από μιαν περιγραφή 840 λέξεων, ο Ηλίας Παλαιολόγος κατάφερε να αποδώσει μιαν απόλυτα αντιπροσωπευτική περιγραφή της Νεάπολης, χωρίς βέβαια να παραλείπεται, αλλά απεναντίας να κατέχει περίοπτη περιγραφή, ο σύλλογος-σύμβολο της Νεάπολης, η Ολυμπιάδα, η οποία φέτος διανύει τον 75ο χρόνο ύπαρξης και δράσης της, που συνεχίζεται έστω και υπό καθεστώς κατοχής…
🖊️Η περιγραφή του Ηλία Παλαιολόγου:
Η Νεάπολη Λευκωσίας γνωστή και ως Yenişehir πλέον στα τουρκικά, αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές και αγαπημένες συνοικίες του Δήμου Λευκωσίας, η οποία αναπτύχθηκε ως σύγχρονο προάστιο έξω από τα βόρεια βενετικά τείχη της πρωτεύουσας.
Το όνομά της, Νέα Πόλη, αντικατοπτρίζει την οικιστική της άνθιση κατά τον εικοστό αιώνα, όταν μετατράπηκε σε μία πράσινη, ζωντανή και ευημερούσα γειτονιά, γεμάτη ευκαλύπτους, πλατείες και οικογενειακές κατοικίες.
Βρισκόταν δύο δρασκελιές από το κέντρο της Λευκωσίας, με πανοραμική θέα προς τον Πενταδάκτυλο και εύκολη πρόσβαση στην Κερύνεια μέσω της πανέμορφης οδού Λευκωσίας-Κερύνειας.
Σύμφωνα με ιστορικές και προσωπικές μαρτυρίες, η συνοικία ιδρύθηκε ουσιαστικά ως οικιστική επέκταση, με πρώτο κοινοτάρχη τον Κώστα Αναστασιάδη, του οποίου το όνομα φέρει η κεντρική πλατεία ένας τόπος συμβολικός για την κοινότητα.
Πριν από το 1974, η Νεάπολη μαζί με την ενσωματωμένη περιοχή Κωνσταντίας ήταν ένα αληθινό στολίδι του Δήμου Λευκωσίας. Η πλατεία Κώστα Αναστασιάδη, γεμάτη ευκαλύπτους, αποτελούσε το επίκεντρο της ζωής. Από εκεί ξεκινούσαν τέσσερις κεντρικοί δρόμοι με υποδειγματική πολεοδομική συμμετρία.
Ο ένας οδηγούσε στο μεγαλύτερο κλωστοϋφαντουργείο της εποχής, στο εργοστάσιο ζωοτροφών Κύκνος του Σεβέρη, στην αποθήκη ξυλείας του Τάκη Χριστοδούλου και στις εγκαταστάσεις της ΣΥΤΑ. Ο δεύτερος κατέληγε στην κλινική Διογένη, στην παλιά γραμμή τρένου που λειτουργούσε έως το τέλος του 1951 και στην ιστορική Πύλη Κερύνειας.
Ο τρίτος κατευθυνόταν προς τα σχολεία το πρωτοποριακό Δημοτικό Σχολείο Νεαπόλεως και το Γυμνάσιο Νεαπόλεως, όπου φοιτούσαν μαθητές όχι μόνο από τη Νεάπολη, αλλά και από Ομορφίτα, Καϊμακλί, Τράχωνα, Δίκωμο, Συγχαρί και Βουνό.
Ο τέταρτος δρόμος έφτανε στην εκκλησία του Αποστόλου Ανδρέα η οποία δυστυχώς μετά την εισβολή μετατράπηκε σε τζαμί, στο σινεμά Πουλλαΐδη που λειτουργούσε ως κέντρο ψυχαγωγίας και αργότερα μετατράπηκε σε αστυνομικό σταθμό και φυλάκιο Εθνικής Φρουράς, καθώς και σε μαγαζιά όπως τα μπακάλικα Κάνθου και Λύρα, το κουρείο Λούκα, το υποδηματοποιείο Ιορδάνη, το κρεοπωλείο Σκούλουκα, το περίπτερο Γεράσιμου, τα καταστήματα Σόλωνα και το καφενείο Μαυρομμάτη, διάσημο για τους παλιούς λοκμάδες του.
Η οικονομική και κοινωνική ζωή ήταν πολυδιάστατη. Βιοτεχνίες όπως η Ματοσιάν στα όρια με Ομορφίτα, βιομηχανίες ενδυμάτων Απόλλων, αναψυκτικών Βαμβακιάν και Ουράνιου, καθώς και η αποθήκη ξυλείας και το εργοστάσιο ζωοτροφών, δημιουργούσαν θέσεις εργασίας και έδιναν ζωή στην περιοχή. Η Νεάπολη ήταν τόπος οικογενειών με βαθιές ρίζες.
Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία όπως η μητέρα του Φoίβου Νικολαΐδη που εγκαταστάθηκε εκεί μετά το 1922, κάτοικοι από τον Άγιο Ανδρόνικο Καρπασίας και άλλα μέρη. Η καθημερινότητα περιστρεφόταν γύρω από την πλατεία, τα καφενεία, τα μαγαζιά και τις οικογενειακές συγκεντρώσεις.
Κεντρικό ρόλο διαδραμάτιζε ο Σύλλογος Ολυμπιάς Νεαπόλεως, που ιδρύθηκε το 1951 από πρωτεργάτες όπως οι Κοκλής, Σπανιάς, Κλεόπας, Κυπριανού και Ουράνιος.
Το σωματείο ήταν όχι μόνο αθλητικό κέντρο με ποδόσφαιρο, πετόσφαιρα, πιγκ-πονγκ, εκδρομές και εκδηλώσεις, αλλά και εστία εθνικής δράσης. Νέοι και αθλητές του συμμετείχαν ενεργά στον απελευθερωτικό αγώνα του 1955-1959, στην αντίσταση κατά της τουρκοκυπριακής ανταρσίας και αργότερα στην άμυνα κατά του Αττίλα.
Από τον Δεκέμβριο του 1963, με τις διακοινοτικές ταραχές, η Νεάπολη μαζί με Τράχωνα και Ομορφίτα βρέθηκε στο επίκεντρο της τουρκικής επιθετικότητας. Οι κάτοικοι εγκλωβίστηκαν, η περιοχή εγκαταλείφθηκε εν μέρει λόγω των συγκρούσεων, αλλά η κοινότητα παρέμεινε δεμένη.
Η τουρκική εισβολή του 1974 σηματοδότησε την τραγική καμπή. Στις 20 Ιουλίου 1974, τουρκικά αλεξιπτωτιστικά σκέπασαν τον ουρανό πάνω από τις πεδιάδες της Λευκωσίας, κοντά στη Νεάπολη, Τράχωνα και Ομορφίτα. Ακολούθησαν σκληρές μάχες, αεροπορικοί βομβαρδισμοί και πυρά από πολεμικά πλοία.
Ο 3ος Λόχος του 211 Τάγματος Πεζικού δέχθηκε σφοδρές επιθέσεις από την πρώτη στιγμή. Οι κάτοικοι εγκατέλειψαν βίαια τα σπίτια τους, με δρόμους γεμάτους καρότσες ηλικιωμένων, μητέρες με παιδιά και δάκρυα. Η συνοικία εγκαταλείφθηκε οριστικά στις 23 Ιουλίου 1974.
Η Νεάπολη θρήνησε ηρωικούς νεκρούς και αγνοούμενους, οι οποίοι τίμησαν με τη ζωή τους την πατρίδα:
Σωτήρης Κωνσταντίνου Χαριλάου έφεδρος ανθυπολοχαγός, έπεσε στη Νεάπολη.
Παναγιώτης Χατζηγεωργίου καταδρομέας, έπεσε στον Τράχωνα.
Ανδρέας Αλεξάνδρου αθλητής της Ολυμπιάδας, θανάσιμος τραυματισμός έξω από τον Αστυνομικό Σταθμό Νεαπόλεως.
Αντώνης Αγρότης έφεδρος ανθυπολοχαγός Καταδρομών, έπεσε στο αεροδρόμιο Λευκωσίας.
Μάριος Φυσεντζίδης έφεδρος ανθυπολοχαγός Μηχανικού, αγνοούμενος.
Κλεόβουλος Παντελή αθλητής Ολυμπιάδας, αγνοούμενος.
Γεώργιος Χατζηκυριάκος ανθυπολοχαγός, αγνοούμενος.
Όλοι αυτοί, μαζί με τους συναδέλφους τους του 3ου Λόχου, ήταν καθημερινοί άνθρωποι της εργατιάς και νέοι με όνειρα που θυσιάστηκαν για την ελευθερία.
Μετά το 1974, η Νεάπολη πέρασε υπό de facto τουρκική κατοχή ΤΔΒΚ, ενώ de jure παραμένει κυπριακό έδαφος. Η εκκλησία του Αποστόλου Ανδρέα μετατράπηκε σε τζαμί, το σινεμά σε φυλάκιο.
Οι κάτοικοι έγιναν πρόσφυγες, διασκορπίστηκαν σε ελεύθερες περιοχές όπως Στρόβολος, αλλά διατήρησαν άσβεστη τη μνήμη τους μέσω της Ενορίας Νεαπόλεως -Κωνσταντίας και του Συλλόγου Ολυμπιάς Νεαπόλεως, που επαναδραστηριοποιήθηκε.
Σήμερα, η συνοικία με πληθυσμό 4.156 κατοίκους το 2011 σύμφωνα με στοιχεία της κατοχικής διοίκησης φέρει το όνομα Yenişehir και έχει αλλάξει όψη, αλλά οι πρόσφυγες συνεχίζουν να την τιμούν.
Το μεγαλύτερο καμάρι της παραμένει η Ολυμπιάς Νεαπόλεως. Εδώ και τέσσερα χρόνια η γυναικεία ομάδα πετοσφαίρισης κυριαρχεί απόλυτα στην Α΄ Κατηγορία, κατακτώντας όλους τους τίτλους Πρωτάθλημα, Κύπελλο, Σούπερ Καπ, τιμώντας την ιστορία της συνοικίας και εμπνέοντας τις νέες γενιές.
Η Νεάπολη δεν είναι απλώς μία συνοικία. Είναι σύμβολο αντοχής, πράσινης ομορφιάς, κοινοτικής αλληλεγγύης και ηρωικής θυσίας. Παραμένει ζωντανή στις καρδιές των προσφύγων της, ως υπενθύμιση ότι η Κύπρος, ακόμα και διαιρεμένη, ενώνεται μέσα από τη μνήμη και την περηφάνια. 🔚
